 |
||||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| (4 éåðé 2026) | ÷éùåø îäéø: äîòéï ñôøééú îùòåì äéëì äâáåøä åääðöçä ùéòåøé äøá òîéèì |
äîòéï - גליון תמוז תשעבñôø "áàø äâåìä" ìîäø"ì - ëéöã éù ì÷øåà àú ùí äñôø? / àìéàá ôøéðññôø "áàø äâåìä" ìîäø"ì - ëéöã éù ì÷øåà àú ùí äñôø?á÷øá öéáåø ìåîãé äñôø 'áàø äâåìä' ùçéáø äîäø"ì îôøàâ òåìä îãé ôòí äùàìä: îäå ùîå äðëåï ùì äñôø: 'áàø äâåìÆä', 'áàø äâåÌìÈä', àå – ëî÷åáì - 'áàø äâåÉìÈä'[1]? äøá àìé÷éí ô' ùîùåáéõ, áîàîøå: "òì áàø äâåìä – ùîå ùì ñôø"[2], èåòï ëé ùí äñôø öøéê ìäéåú: "áàø äâåÉìÆä'. æàú òì ôé äçøéæä äáàä àçøé ÷áéòú ùí äñôø áñéåí ä÷ãîúå äâãåìä ùì îäø"ì ìñôø: "...åìëï ùí äçéáåø äæä ð÷øà áàø äâåìä, ëì àéù ðáåï ãìä éãìÆä". áúéáä 'éãìä' äðé÷åã áååãàé ñâåì, åìëï àîåø ìäéåú ëê âí 'áàø äâåìÆä'. ìëàåøä ðøàä ëé äöã÷ àéúå; àìà ùéù ìäáéà áçùáåï ìôçåú áàåúä îéãä àú äçøéæä ä÷åãîú áàåúå îùôè: ..."òã ëé éòìå îéîéå îòìä îòìÈä, åéëñå ëì âáòä úìåìÈä, åäéä ìðçì ùåèó ëÌåìÈä. åìëï ùí äçéáåø äæä ð÷øà áàø äâåìä" åëå'[3], åàí ëï öøéê ì÷øåà á÷îõ 'âåìÈä'. àåìí öøéê ìáøø äàí ÷ééîú ÷øéàä àçøú ìîéìä 'éãìä' äîåôéòä áäîùê – "ëì àéù ðáåï ãìä éãìä", ëãé ùäçøåæ éúàéí ìëì àåøê äáéú. ìôðé ä÷ãîúå ùì îäø"ì îåôéòä áôúç äñôø ä÷ãîä ÷öøä, äîúçéìä 'ìáé ìçå÷÷é éùøàì'. áä÷ãîä æå îåôéòéí áéèåééí ëîòè æäéí ìàìä ùáä÷ãîúå ùì îäø"ì, áéðéäí âí æä äîöééï àú ùí äñôø. áîäø"ì îäãåøú æàì÷ååà úø"ç (1848) åëï áîäãåøåú ùàçøéä, ëåìì îäãåøú çé"ì äðéâ äðôåöä, îåôéò áéèåé æä áä÷ãîú 'ìáé ìçå÷÷é éùøàì' áìé éå"ã: "...àùø îùí ëì àéù ãìä ãìä", åäëååðä áååãàé ìðé÷åã "ãÌÈìÈä"; àê áîäãåøä äøàùåðä ùì äñôø ëúåá 'éãìä'! ã"ø öáé áöø æ"ì îäîçì÷ä ììùåï ááø àéìï äöéò ìé áæîðå àú äàôùøåú ùîãåáø áéå"ã éúéøä áèòåú ñåôø, åâí àí ìà - éúëï ùäîäø"ì òöîå ùéðä, ìöåøê äëúéáä äùåèôú, ðé÷åã ùì çøéæä àçú – 'éãìÈä' áî÷åí 'éãìÆä'. äøá äøèîï, áîáåà ìñôø áàø äâåìä îäãåøúå, îáéà îñôø ãåâîàåú ìúåôòä ìùåðéú ëæàú, ùì ðé÷åã á÷îõ áî÷åí áñâåì áî÷øéí îòéï àìå[4]. áéï ëê åáéï ëê, éúëï îàåã ùäîãôéñéí äáàéí äùîéèå àú äàåú éå"ã ëãé ìä÷ì òì ÷øéàú äîéìä. àåìí ðøàä ëé ää÷ãîä "ìáé ìçå÷÷é éùøàì" ìà ðëúáä òì éãé îäø"ì òöîå, àìà òì éãé äîãôéñ äøàùåï[5]. ëôé ùäæëøðå ìòéì, úëðéä ùì ä÷ãîä ÷öøä æå, åçì÷ îìùåðä, ëîòè æäéí ìä÷ãîú îäø"ì äâãåìä, åàéï ìäðéç ëé äéä ìîäø"ì òöîå òðééï ìëôåì àú ãáøéå. åòåã, áñéåí ä÷ãîúå äâãåìä ìñôø îåãä îäø"ì ì÷á"ä òì ùòæø ìå "ìâìåì àú äàáï îòì ôé äáàø", åëï: "åìáòì ääåãàåú úåãä, ëé îöàðå îéí ááàø ùáò àùø ìéäåãä"; ìòåîú æàú á"ìáé ìçå÷÷é éùøàì" äãáøéí ðøàéí ëùáç ìëåúá: "òîã áôøöä åâãøä" åëå', àê ìà ëøåëä áäí úåãä ìä' àìà "åäéä ìðå ìùí åìúäéìä... ëé ùí ä' ð÷øà òìéðå..." åëå', å÷ùä ìåîø ùäãáøéí éöàå ëê îéãé äîäø"ì òöîå[6]. àí ëðéí äãáøéí - äùí äî÷åáì "áàø äâåìÈä" î÷áì çéæå÷ ðåñó 'îáçåõ', îòãåú äîãôéñ, àùø éù ìäðéç ëé ùîò àåúå 'îî÷åø øàùåï'. àåúå îãôéñ äáìéè àú äðé÷åã 'áàø äâåìÈä' ëùùí àåúå áúååê, áéï äçøéæä äáàä ìôðéå ìæå äáàä àçøéå: "...òîã áôøöä åâãøÈä, åîùí áàøÈä, äåà áàø äâåìÈä, àùø îùí ëì àéù ãìä (é)ãìä, ëé äåà îù÷ä ëåìÈä... ìîøàä åìäùëìÈä... ìùí åìúäéìÈä"... òãåú ðåñôú ì÷øéàú äñôø áùí 'áàø äâåìÈä' ðîöàú áùòøå äîöåéø ùì äñôø áãôåñ äøàùåï, îùðú ùð"ç[7], ùí îåôéòä áøàù äòîåã çøéæä á÷îõ: "òìé áàø òðå ìÈä, äéà äáàø çéáåø áàø äâåìÈä, ôéøåù òì îàîøéí àùø òìéäí áà äùàìÈä, îáðé àãí àùø ìà éøãå ìòåî÷ îöåìÈä", åø÷ àæ îîùéëä çøéæä áñâåì: "åòúä îï äáàø äæä ãìä éãìÆä åîï äáàø äæä îéí çééí éòìÆä"... áùðéí äàçøåðåú äåòìúä äùòøä ëé ùîå ùì äñôø äåà 'áàø äâåÌìÈä'. òì ÷øéàä æå äîìéöå äøá éäåùò äøèîï ùí, åäøá ã"ø ùìîä èåìéãàðå áîáåà ìñôøå 'ãáåø åîçùáä' òì ñôø áàø äâåìä[8]. ùðéäí îñúîëéí òì ùîä ùì àçú îäìùëåú ùäéå îîå÷îåú áãøåí äòæøä ááéú äî÷ãù, ùäééúä ð÷øàú 'ìùëú äâåìä' (îãåú ô"ä î"ã): "ìùëú äâåìä[9] – ùí äéä áåø ÷áåò, åäâìâì ðúåï òìéå, åîùí îñôé÷éí îéí ìëì äòæøä". àåúå áåø ð÷øà 'áåø äâåÌìä'[10] àå 'áåø äâåÉìä'[11], åìôé âøñà àçøú ð÷øà 'áàø äâåìä'[12]. äøá äøèîï èåòï[13] ëé äùí 'áàø äâåÌìä' îúàéí éåúø ìçøéæä ä÷åãîú ùí áä÷ãîú îäø"ì: 'âáòä úìåÌìä', 'ùåèó ëÌËìä'. àí ëé éù ìåîø ëé äçøéæä äáàä ìàçøéä - 'ãìä éãìä' - ëáø àéððä ëæå. èòðúå ùì äøá äøèîï ìùìéìú ùí 'áàø äâåìÈä' äî÷åáì (àå 'áàø äâåìÆä' ìôé ùîùåáéõ) ðåáòú îëê ùëì ùîåú ñôøéå äàçøéí ùì îäø"ì ì÷åçéí îäúð"ê, àí ëé äåà îåãä ëé äöéøåó "áàø äâåìä" àëï àéððå îåôéò áúð"ê. àê ÷áéòúå àéððä îãåé÷ú: ðåñó ì'áàø äâåìä' éù ìîäø"ì ñôø áùí 'àåø çãù' òì ôåøéí, åâí ùí æä àéððå îåôéò áúð"ê. ìñéåí, áä÷ãîúå ìñôø øåîæ îäø"ì ìáàøåú äîåôéòéí áñéôåøé äúåøä, áòé÷ø ìàìå ùçôø éöç÷ åðéñå ôìùúéí ìñúîí, åìâìéìú äàáï îôé äáàø òì éãé éò÷á, åì÷øàú ñéåí ää÷ãîä äåà ëåúá: "åòúä äøçéá ä' ìðå ìäñéø äàáï îòì ôé äáàø". éùðå ùí øîæ âí ìáàøä ùì îøéí, àê áùåí î÷åí ìà îåæëø àó áøîæ ÷ùø ëìùäå áéï úåëï äñôø ìàåúä ìùëä ááéú äî÷ãù àå ìáåø ùäéä áúåëä. äòåìä îëìì äãáøéí äåà ëé ñáéø ìäðéç ùùí äñôø äæä äåà ëôé ùùîå ðôåõ áéùøàì, 'áàø äâåÉìÈä'.
[1] äãáøéí ìäìï îáåññéí òì îç÷ø øçá áëúåáéí òì îâîúå ùì ñôø 'áàø äâåìä'. [2] "òì áàø äâåìä – ùîå ùì ñôø", àìé÷éí ô' ùîùåáéõ, ãòú 36, çåøó úùð"å. [3] äøá éäåùò äøèîï áîáåà ìîäãåøúå ìñôø áàø äâåìä (äåöàú îëåï éøåùìéí, úùñ"â), òåîã âí äåà òì äãáøéí áòî' 18-19. ãøê àâá, áðéâåã ìùéèúå ùì äøá ùîùåáéõ ëàéìå ëì ää÷ãîä îåøëáú îçøéæä æåâéú (åòì ëï 'âåìä' éúçøæ òí 'éãìä'), äøé ÷ì ìâìåú ëé éùðä âí çøéæä 'îùåìùú', äîåôéòä ÷åãí ìëï áä÷ãîä áúéàåø äùçúú äáàø: "...÷ì÷ìå, ...åãììå, ...âììå". [4] îáåà, òî' 19. [5] ä÷ãîä æå îåôéòä ëáø áãôåñ äøàùåï – ùð"ç. [6] éùðï øàéåú ðåñôåú ìëê ùäãáøéí äàìå éöàå îäîãôéñ, åàëî"ì. [7] àú öéìåí äùòø àôùø ìøàåú âí áîäãåøúå ùì äøèîï ìáàø äâåìä. [8] äåöàú îëåï áðé éùùëø, éøåùìéí úù"ò, òî' 33-32. [9] ø' òåáãéä îáøèðåøä: "òì ùí áåø ùëøå ùí òåìé âåìä". åòé' úôà"é ùí. [10] ò"ô îùðä òéøåáéï ô"é îé"ã. åòé' úåñ' éåí èåá îãåú ùí ùäãìé ð÷øà 'âåÌìä', àîðí äâø"à ùí áôéøåùå åúåéå"è áùí øàáé"ä ëåúáéí ù'âåÌìä' äåà äâìâì. [11] äøà"ù áôéøåùå ìîùðú îãåú ùí, ëé òùàåäå ëùòìå îï äâåìä. [12] åò"ò àðöú"ì ëøê â òøê 'áåø äâåìä' òî' ìä åàéìê. äøá èåìéãàðå îáéà áùí ôéøåù 'îàéø òéï' ëé äùí 'âËìä' î÷åøå ááéèåé äúð"ëé "âËìåú îéí" (éäåùò èå, éè), ìîøåú ùëôé ùäåà îöééï áòöîå îùîòåú äáéèåé ùí äéà îòééï åìà áàø; åàéìå äøá äøèîï èåòï ëé î÷åø äáéèåé äåà áðáåàú æëøéä "åâËìÈäÌ òì øàùä" (ã, á), ùîï äâåìä éö÷å ùîï (àîðí ìà îéí). [13] îáåà òî' 19-16. |
|
| ðáðä ò"é Coda | © 2026 |