äøá ùàåì áø àéìï

áòðééï áìéòä åôìéèä áëìé îúëú ùáéîéðå - áò÷áåú äùå"ò åäøî"à

îáåà

áçéðä îãòéú àì îåì äùéîåù áëììé äåøàä

äñô÷ áùéèú äùå"ò åäîðäâ äîåáà áøî"à

ôåñ÷é àùëðæ

ùéèú äøî"à äòåìä îééùåá ñúéøä áéï ùúé äåøàåúéå

äñééâéí

ñéëåí åùúé äòøåú

 

îáåà[1]

áâéìéåðåú ä÷åãîéí ùì 'äîòéï' ùáä åäåðçä ìôðé äîòééðéí (úøúé îùîò) äùàìä áãáø âãøé äáìéòä åäôìéèä áëìé îúëú ùáéîéðå. ùàìä æå, ìîòùä, îåøëáú îùúé ùàìåú òå÷áåú: äùàìä äøàùåðä äéà ùàìä áîöéàåú åáîç÷ø äîãòé: îäï äáãé÷åú äú÷ôåú åîäé îéãú äãéå÷ äðãøùú ìùí äåëçú äèòðä ùáëìé îúëú äðäåâéí áùéîåù ëéåí àéï áìéòä åôìéèä ááéùåì àå áöìééä, åàó ùáæîï îúï úåøä ëìé îúëú áìòå åôìèå[2]. äùàìä äùðééä äéà ùàìä äìëúéú äîúòåøøú áò÷áåú äëøòä î÷ìä áùàìä äøàùåðä: åäéä åééîöà ëìé îúëú ùáò÷áåú ùéèåú ééöåø äëìéí äðäåâåú áéîéðå äåà àéðå áåìò åîîéìà âí àéðå ôåìè, äàí éù áëê ëãé ìòöá îçãù àú ääìëåú äî÷åáìåú áòðééðé àéñåø åäéúø? áùàìä äøàùåðä àéï îàîø æä òåñ÷ ëìì, àìà àê åø÷ áùàìä äùðééä, äîúòåøøú, ëàîåø, àçø äëøòä î÷ìä áùàìä äøàùåðä.

òúä ðìáéù ùàìä æä äàçøåðä áìáåù ÷åð÷øèé: ôåñ÷ äùå"ò áéå"ã ñéîï öç ñò' ã áòéáåã ìùåï äèåø:

àéñåø ùðúáùì òí äéúø àôéìå îëéøå åäåà ùìí åæø÷å öøéê ùéùéí ëðâã ëì äàéñåø îôðé ùàéï àðå éåãòéí ëîä éöà îîðå, ìôéëê äîáùì á÷ãøú àéñåø ùäéà áú éåîà àå úçá ëó ùì àéñåø áäéúø öøéê ùéùéí ëðâã ëì ä÷ãéøä åëðâã ëì îä ùúçá îäëó, ùàéï àðå éåãòéï ëîä áìòå[3], áéï ùäí ùì çøñ àå òõ àå îúëú...

 

äãéï áî÷øä ùéãåòä îéãú äàéñåø ùäëìé ðçùó àìéå ðôñ÷ áñòéó ä ùí[4]. áî÷øä ùáñòéó ã ìà ðéúï ìîãåã àú ùéòåø äàéñåø ùäëìé ðçùó àìéå àå ùäëìé ðçùó ìùéòåø äî÷ñéîìé äàôùøé, åòì ëï äëøéòå äèåø åäùå"ò ëãòú äîçîéøéí ùéù ìùòø ùéùéí ðâã ëì ä÷ãøä åäëó 'ùàéï àðå éåãòéï ëîä áìòå, áéï ùäí ùì çøñ àå òõ àå îúëú'[5]. ìëê äñëéîå âí ôåñ÷é àùëðæ, åëîáåàø áñôø àéñåø åäéúø ëìì ìæ ãéï à-â.

òúä îúòåøøú äùàìä îä éäéä äãéï ëàùø áâìì èéáå ùì äëìé èòí äàéñåø ëìì ìà ðáìò áå? àåìé áëä"â éù ìä÷ì áãéï ääéúø ùéúáùì áëìé æä, ùìà éäéä öøéê ìùòø áå îàåí ðâã èòí äàéñåø, åäåà ééùàø áäéúøå[6]!

 

áçéðä îãòéú àì îåì äùéîåù áëììé äåøàä

èøí ðú÷ãí ðòéø, ùìëàåøä îñåâééú ôñçéí òã, á òåìä ùáãé÷ä òåáãúéú-îãòéú àéðä âøåòä îëììé ääåøàä ùì àéñåø åäéúø àó áî÷åí ùååãàé ìðå ùðáìò àéñåø áçúéëä, åàãøáä, äéà àó òãéôä òì ùéîåù áëììé ääåøàä äî÷åáìéí:

àîø øáä: äàé îåìééúà ùøéà. àîø ìéä àáéé: åäà ÷à áìò ãîà! àîø ìéä: ëáåìòä ëê ôåìèä... åäà øáà àé÷ìò ìáé øéù âìåúà åèôìå ìéä áø àååæà, àîø: àé ìà ãçæéúéä ãæéâ ëæåæà çéåøà ìà àëìé îéðéä, åàé ñì÷à ãòúê ëáåìòå ëê ôåìèå îàé àéøéà ëé æéâ - àôéìå ëé ìà æéâ ðîé! äúí áçéåøúà, ãùøéø.

 

âí äî÷ùä áãéåï æä åâí äîúøõ äñëéîå ùëãé ìäúéø àú áø äàååæà øáà ìà äéä éëåì ìäùúîù áëìì ääåøàä äàåîø ù'ëáåìòå ëê ôåìèå', åðçì÷å ø÷ áèòí äãáø. ùðéäí âí äñëéîå ùìà  ÷ééîú 'áìéòä äìëúéú' åéøèåàìéú ùúçééá àú øáà ìàñåø àú áø äàååæà, åùðéúï äéä ìäúéø àú àëéìú áø äàååæà èøí èòéîúå ìîï äøâò ùéù ìëùøåúå àéðãé÷öéä îöéàåúéú-îãòéú (öáòå äçéååø).

áãé÷ä æå ùòùä øáà âí ðôñ÷ä ìäìëä, àê ìãéðà àéï ìäùúîù áä îùåí ùàéï àðå á÷éàéí, åëôé ùëúáå äèåø åäùå"ò áéå"ã ñéîï òç. îëàï ùîãéðà ãâîøà ðéúï ìäúéø âí çúéëä ùèòí äàéñåø ëáø ðáìò áä àí îáçéðä îöéàåúéú-îãòéú áøåø ùàéï áä èòí ùì àéñåø, åìà ø÷ úåê áùéîåù áëììé äåøàä (ëãåâîú äëìì: 'ëáåìòå ëï ôåìèå'[7]); ëì ùéù ìùàåì äåà äàí âí ëéåí ðéúï ìäùúîù ááãé÷åú îãòéåú ëãé ìäåëéç ùîìëúçéìä èòí äàéñåø ìà ðáìò áãôðåú äëìé àå ìà ðôìè îäï àì äçúéëä.

 

äñô÷ áùéèú äùå"ò åäîðäâ äîåáà áøî"à

ðôñ÷ áùå"ò çéå"ã ñéîï öç ñò' à:

àéñåø ùðúòøá áäéúø îéï áùàéðå îéðå, ëâåï çìá ùðúòøá ááùø, éèòîðå âåé. àí àåîø ùàéï áå èòí çìá, àå ùàåîø ùéù áå èòí àìà ùäåà ôâåí, îåúø... åöøéê ùìà éãò ùñåîëéï òìéå. åàí àéï ùí âåé ìèåòîå îùòøéðï áùéùéí. åëï àí äåà îéï áîéðå ëéåï ãìéëà ìîé÷í àèòîà îùòøéí áùéùéí.

 

îøï áùå"ò ð÷è ëùéèú äôåñ÷éí ù÷ôéìà ùäåæëø áâîøà äåà ì÷åìà, åëùàéï èòí àéñåø îåøâù áçúéëä àéï äçúéëä ðàñøú, àôéìå àéï áçúéëä ùéùéí ðâã îîùåú äàéñåø ùðúòøá áä. éúëï àí ëï ìåîø ùìôåñ÷éí ìôé äùå"ò ðéúï ìäùúîù áîç÷ø îãòé äùåìì áìéòú èòí áëìé îúëú ëãé ìäúéø çúéëú äéúø ùúúáùì áëìé îúëú ùì àéñåø[8], åàåìé àó ëãé ìäúéø ìáùì äéúø áëìé äæä àó ìëúçéìä[9]; àí ðàîï äâåé ìåîø ùàéï èòí äàéñåø îåøâù àå îùáéç áçúéëú ääéúø àó ëùáååãàé ðúòøáä îîùåú äàéñåø áäéúø åàéï áäéúø ùéùéí ëðâãä, åãàé ùàéï ìùìåì ðàîðåú îäçå÷øéí - åáéðéäí éøàéí åùìîéí - äàåîøéí ùàéï èòí äàéñåø ðøâù áçúéëú ääéúø îùåí ùîìëúçéìä ìà ðôìè àìéä[10].

îàéãê âéñà, ðéúï ìçìå÷ åìåîø, ùàéï áãé÷ä æå ùìà ðôìè îäëìé ëì èòí ùì àéñåø, òãéôä îáãé÷ä ä÷åáòú ëîä îèòí äàéñåø ðôìè îäëìé, ìâáéä äåøå äèåø áñéîï öç åäùå"ò åäøî"à áñò' ã ùí ùàéï ìäúçùá áä, åàó ùðòùúä áàåîã éôä!

àîðí, áëîä î÷åîåú äëøéò, îøï áòì äùå"ò ìäçîéø áãéï ëìé îúëú ëãéï ùàø ëìéí[11], àê àéï ìäáéà îëê ëì øàéä ìçåîøà, ëéååï ùðéúï ìåîø ùëì äåøàä ùúéîöà áùå"ò ìäçîéø ìà áàä àìà ìîöéàåú ùàéï ìðå ãøê ìáøø ùèòí äàéñåø ìà ðôìè àì äçúéëä. àãøáä, îúåê ùä÷ì äùå"ò áãéï ëìé æëåëéú, ðôúç äôúç ìãåï, ùîà äéä äùå"ò î÷ì àó áëìé îúëú ùì éîéðå.

äøî"à áñéîï öç ñò' à ðçì÷ òì äùå"ò åëúá: "åàéï ðåäâéí òëùéå ìñîåê òì âåé, åîùòøéï äëì áùéùéí"[12]. òì ôé äù"ê ùí ñ"÷ ä àéï áîðäâ æä àìà îä ùëúåá áå, åø÷ òì âåé ðäâå äàéãðà ùìà ìñîåê, àáì éäåãé ðàîï ìäòéã ùàéï èòí àéñåø îåøâù áçúéëä àó ùàéï áä ùéùéí ðâã äàéñåø. øò"à áâéìéåï äùå"ò ùí îñëéí òí äù"ê ùäîðäâ äðôñ÷ áøî"à àéðå çåîøà äòåîãú áæëåú òöîä, àê ìãáøéå çåîøà æå àåñøú âí ìñîåê òì òãåú èòéîä ùì éùøàì îçùù ìùéèú øù"é ùãéï ÷ôéìà ùäåæëø áâîøà äåà ìçåîøà (ø÷ ëàùø äàéñåø ëáø áèì áùéùéí), åø÷ äéëà ãìéëà ÷ôéìà ñîëéðï àùéòåø ùéùéí áìçåã[13]. äâø"à ááéàåøå ùí ñ"÷ å îåëéç ùìà ééúëï ìåîø ùùéèú äøî"à äéà îçùù âí ìùéèú øù"é, åìãáøéå îðäâ æä ùîåáà áøî"à äåà îðäâ òöîàé îåçìè ìàñåø áéîéðå ëì çúéëä ùì äéúø ùàéï áä ùéùéí ðâã îîùåú äàéñåø ùðôì ìúåëä, åàôéìå äîöéàåú äéà ùäàéñåø ëìì àéðå ðåúï áä èòí. åëï îùúîò âí îäàâåø äîåáà áãøëé îùä ùí àåú à, åùîåáà âí áú"ç ëìì ôä ãéï éè (åëáø äù"ê òöîå äáéà àú ãòú áòì òèøú æäá ùëê ñáø)[14]. òì ôé ùéèú äù"ê áãòú äøî"à áñéîï öç ñò' à ðéúï éäéä ìäúéø àú çúéëú ääéúø ùðúáùìä áëìé îúëú ùì àéñåø ø÷ àí äáãé÷åú äîãòéåú (åâí áãé÷ú äú÷éôåú ùì àåúï áãé÷åú) úòùéðä òì éãé éäåãéí éø"ù. òì ôé ùéèú äâø"à åøò"à ááéàåø äîðäâ äîåáà áøî"à, àéï ëì ðâéòä ùì îðäâ îçîéø æä áùàìä ùìä îàîø æä ðåòã ìäùéá, ëéååï ùëùçúéëú ääéúø îúáùìú áëìé ùì àéñåø ìòåìí àéï áä îîîùåú äàéñåø àìà ø÷ îèòîå, åàí âí èòí ìà ðôìè àìéä, òì ôé áãé÷ä ú÷ôä åàîéðä, áååãàé ùàéï ìäçîéø.

 

ôåñ÷é àùëðæ

ñôø àéñåø åäéúø äàøåê ëìì ìå ãéï éã[15]:

àáì áøúéçú îìéçä åãàé îåúø ìëúçéìä ìçúåê (áä) áùø îìåç ùìà äåãç áñëéï [ùì] áùø àôéìå àí äçúéëä ùîéðä, ãàéñåø ùáä äåé öåðï[16] åìà ðáìò áñëéï, àê äãçä [ùì äñëéï ìôðé äçéúåê] öøéê îçîú äîìç åöéø áòéï ùòìéå.

åä"ä àôéìå ðçúê áñëéï î÷åðç ùì àéñåø, ãäåé èäåø îìéç åèîà úôì.

åë"ù áøæì ä÷ùä ùîåúø áäãçä áòìîà.

åîéäå àí àéðå éåãò ù÷éðç äñëéï öøéê ì÷ìåó äáùø, ãîàçø ãçùåá ëøåúç ìâáé àåëìéï àó ìàçø ùéòåø îìéçúå ëãàéúà ìòéì - áìò îéäå äëà â"ë àâá ãåç÷à ãñëéðà îàéñåø áòéï ùòìéå ëãé ÷ìéôä. ùàéìä.

äãéï ðçì÷ ìàøáòä úúé ãéðéí: [à] îåúø ìëúçéìä ìçúåê áñëéï áùøé çúéëä ùðîìçä åèøí äåãçä, åàó ùäçúéëä òãééï îëåñä áîìç åáöéø ùì àéñåø (äåà äãí ùðôìè), àê äñëéï çééáú áäãçä. [á] äçúéëä äðîìçú òöîä ìà ðàñøú àôéìå àí ðçúëä áñëéï ùì àéñåø, åáìáã ùäéä î÷åðç. [â] äñëéï ùì äéúø ùçúëå áå àú äçúéëä äðîìçú îåúø îëàï åìäáà áäãçä áìáã, åë"ù ùëï äåà äãéï àí äñëéï äéä îáøæì ùäåà '÷ùä'. [ã] äçúéëä äðîìçú ùðçúëä áñëéï ùì àéñåø ùìà äéä î÷åðç öøéëä ÷ìéôä.

áñôø äâäåú ùòøé ãåøà ìîäøé"à øáå ùì îçáø àå"ä ëúá áãéðé îìéçä ùòø äúùéòé ñéîï èæ àåú ã (ãôåñ ååéðéöéà ãó é ò"á - éà ò"à):

àîðí éøàä ãìçúåê áùø îìåç åãàé ùøé, ãàéï îìéçä ìîúëú ëìì åàéï ðòùéú øåúç, åáåãàé ùøé àôéìå éù âåîåú áñëéï, ìà ãîé ëìì ìëìé ùàéðå îðå÷á, ãàéï ëàï ãí áòéï ëìì ááùø îìåç àìà îä ùðáìò áîìç... îäøà"é æ"ì[17].

 

áôùèåú, àéï î÷åø áâîøà ìäáçðä æå ùáéï ëìé îúëú ìáéï ùàø ëìéí ìòðééï ùéòåø äáìòú èòí äàéñåø áëìéí ùäàéñåø øúç áäí, åäáçðä æå äéà çéãåù î÷åøé îáéú îãøùí äîùåúó ùì áòì äâäù"ã åúìîéãå áòì äàå"ä[18]. àîðí, äí äùúîùå áñáøú ääéúø äîçåãùú ø÷ áùàìú äáìòú èòí ãí ùðîìç - ùäåà àéñåø ãøáðï, áàîöòåú øúéçä ùì îìéçä - ùàéðä øúéçä ùì àù, åáî÷åí ù÷ééîú âí ñáøú äéúø ðåñôú[19]; àê îàéãê âéñà, âí äâäù"ã åâí äàå"ä òåñ÷éí áîôåøù áòðééï äéúø ìëúçéìä. îëàï ðôúç äôúç ìåîø, ùìåÌ äéå äâäù"ã åäàå"ä òåñ÷éí áëìé îúëú ùì éîéðå, ééúëï ùäéå ôåñ÷éí ùéù ìä÷ì àó áîöéàåú ùäàéñåø ðúáùì áëìé áøúéçä ùì àù, åìôçåú ìòðééï äéúø ãéòáã, åìôçåú áî÷åí çùù ìàéñåø ãøáðï áìáã[20].

 

ùéèú äøî"à äòåìä îééùåá ñúéøä áéï ùúé äåøàåúéå

áãøëé îùä áñéîï ñè àåú îá äáéà äøî"à àú äãéï ùáúøåä"ã, åâí äòúé÷ çì÷ îîä ùëúáå äâäù"ã åäàå"ä. ìòðééððå çùåá ìãéé÷ áîä ùëúá äøî"à áñôø úåøú çèàú ëìì éæ ãéï ä:

...îäøà"é ôñ÷ áú"ä ñéîï ÷ñá ãàéï îìéçä ìòõ åîúëåú åùøé àôéìå ìëúçìä... åëï ð"ì, åàó òì âá ãéù ìãçåú èòîå ùì îäøà"é ãäà ãàéï îìéçä ìòõ äééðå ãåå÷à ìäôìè îï äëìéí àáì ìòðééï áåìò ùôéø éù îìéçä ìòõ, î"î ðøàä ãùøé îèòí àçø ãäãí îéùø÷ ùøé÷ åàéðå ðáìò áñëéï... åë"ô áàå"ä äàøåê ëìì ìå ãáîìéçä àôéìå ìëúçéìä ùøé ìçúåê áñëéï... åäëé ðäåâ. åãåå÷à ìàçø ùùää ùéòåø îìéçä, àáì úåê ùéòåø îìéçä àñåø ìçúëå, ãò"é äçúéëä éåöà ãí áòéï ùòìéå... åéù ìçåù ùìà éàñø äáùø îãí áòéï ùòìéå ùéáìò áå ò"é öéø ùòìéå ëîå ùðúáàø ìòéì...

ñôø äú"ç îáéà àú úøåä"ã åãï áãáøéå, àê ìà îô÷ô÷ ëìì áçéãåù äàåîø ùàéï îìéçä ìäáìéò áñëéï ùì îúëú. äøé ìðå ìôçåú øàùéú øàééä ìëê ùäøî"à îñëéí òí ñáøú äâäù"ã (ùäáéàä áãøë"î) åòí ñáøú äàå"ä (ùäáéàä áãøë"î åáú"ç) ùëìé îúëú ÷ùä ìáìåò àú èòí äàéñåø éåúø îëìé òõ, åòì ëï ðéúï ìä÷ì áãéï ëìé îúëú éåúø îáãéï ëìé òõ.

 

áäâäú ùå"ò çéå"ã ñéîï ñè ñò' ë äáéà äøî"à àú äåøàúí ùì úøåä"ã, äâäù"ã åäàå"ä, ùîåúø àó ìëúçéìä ìçúåê áñëéï àú äçúéëä äðîìçú îáìé ìçåù ùäñëéï úéàñø, àê ñééâ äåøàä æå òì ôé ãáøé òöîå áñéåí ãáøéå áú"ç äð"ì, ùìà ðëåï ìäñúîê òì äéúø æä èøí ùúôìåè äçúéëä ëì ãîä:

åéù îúéøéï ìçúåê áñëéï ìàçø ùùää ùéòåø îìéçä, ãàéï îìéçä ìëìéí. åëï òé÷ø ãîåúø. àáì äñëéï öøéê äãçä àçø ëê, àå ðòéöä á÷ø÷ò àí ðúééáùä òìéå äöéø. åàôéìå ÷åãí ùéòåø îìéçä àéï äàéñåø îùåí äñëéï àìà îùåí ùéöà ãí áòéï òì äáùø, åàí øåöä ìäãéçå ùí äéèá åìçæåø åìîìçå ùí îåúø.

ëàîåø ìòéì, âí úøåä"ã åâí àå"ä, ùãòåúéäí äåáàå áãøë"î åáú"ç, î÷éìéí ìëúçéìä ìçúåê àú äçúéëä äðîìçú ìà ø÷ áñëéï ùì îúëú àìà âí áñëéï ùì òõ, åâí èøí ôìéèú ëì ãîä ùì äçúéëä, åáú"ç äñëéí äøî"à òí ëì ãáøéäí (ìîòè èòðúå äöããéú ùäçúéëä äðçúëú èøí ôìéèú ëì ãîä çééáú äãçä åîìéçä îçãù, ëð"ì). àí ëï, ìëàåøä, æå äñéáä ìëê ùâí áäáéàåÉ àú ãòúí ìäìëä áäâäú ñòéó ë ìà çéì÷ äøî"à áéï ñëéï ùì òõ ìñëéï ùì îúëú. áøí, îîä ùëúá äøî"à áñò' éæ ðøàä ìäåëéç ùäãéï ùôñ÷ äøî"à áñò' ë ðëúá ìòðééï ëìé îúëú áìáã åìà ìòðééï ùàø ëìéí, åëãéï ùðëúá áäâäù"ã, åëôé ùéúáàø îéã.

ôñ÷ äùå"ò éå"ã ñéîï ñè ñò' èæ-éæ:

àéï îåìçéï àìà áëìé îðå÷á... åàí îìç áëìé ùàéðå îðå÷á àñåø ìäùúîù áàåúå ëìé áãáø øåúç. åéù àåîøéí ùàôéìå áöåðï àñåø ìäùúîù áå áìà äãçä, åàí ðùúîù áå áìà äãçä éãéç îä ùðùúîù áå, àáì àí äåà îðå÷á îåúø ìàëåì áå àôéìå øåúç. åéù àåñøéï áøåúç.

åäåñéó äøî"à áñòéó éæ: åéù ìéæäø ìëúçéìä, åáãéòáã îåúø.

ãéï æä ùëúá äøî"à áäâäú ñòéó éæ, ùìëúçéìä àéï ìäùúîù øåúç á÷òøú äîìéçä àôéìå äéà îðå÷áú (åø÷ áãéòáã ääéúø ìà ðàñø), òåîã ìëàåøä áñúéøä ìîä ùîåøä äøî"à áñòéó ë, ùàí äðéãåï äåà äñëéï áìáã åìà äçúéëä äðîìçú, àó ìëúçéìä îåúø ìçúåê àú äçúéëä âí èøí ôìéèú ëì ãîä, åäñëéï ëìì àéðå ðàñø âí ìà ìäùúîù áå øåúç îëàï åìäáà (åäãçú äñëéï ðãøùú ìðé÷åé ôðé äñëéï áìáã), åëï î÷ùä äè"æ ùí ñ"÷ ðâ. áôî"â (áî"æ òì äè"æ ùí) äáéà àú ééùåáå ùì áòì ðä"ë: äùéîåù áñëéï ìçéúåê äçúéëä äðîìçú äåà ùéîåù àøòé åòì ëï îáìéò áîéãä ôçåúä, åäùéîåù á÷òøú äîìéçä äåà ÷áåò åòì ëï îáìéò áîéãä øáä[21]. àåìí úéøåõ æä îúàéí ø÷ ìééùåá äåøàú äøî"à áñé' ñè ñò' ë, ëéååï ùìôé äñééâ ùäåñéó äøî"à îòöîå ùçéúåê äçúéëä úåê ëãé ôìéèú äãí îöøéê äãçä ùì äçúéëä åîìéçúä îçãù, îòèéí äñéëåééí ùäçéúåê éòùä îìëúçéìä. àê úøåä"ã, äâäù"ã åäàå"ä òöîí - ùäí äî÷åø ìäåøàú äøî"à äæå - ñáøå, ëàîåø, ùîåúø ìçúåê àú äçúéëä äðîìçú áñëéï áùøé ùì äéúø ììà ëì äâáìä, àí ëï, îä î÷åø äñáøà ùçéúåê æä ééòùä ø÷ áãøê àøòé, åùæå äñéáä ìäéúøå?

òì ëï ðøàä ùéù î÷åí ìäöéò ëàï ééùåá çãù. áãøëé îùä ñéîï ñè ñ"÷ ìä îùîò ùäî÷åø ìäåøàú äøî"à áäâäú ñéîï ñè, éæ, äåà ñôø äàå"ä áëìì â. åäðä, ìùåï ñôø äàå"ä áëìì â ãéï ã îëååï ìééùåá àçø:

åàò"ôé ùäâéä îäøé"ó áñî"÷ ãëìé òõ îðå÷á ùðîìç áå îåúø ìäùúîù áå øåúç àôé' ìëúçéìä ããí îéùø÷ ùøé÷, î"î àéï ðåäâéï ìäðéç òìéå ôùè"éãà øåúç ìëúçéìä, ãìâáé çîé äàåø àéï ñåîëéï ìëúçéìä òì ãí îùøé÷ ùøé÷, åâí çééùéðï ìëúçéìä ìá÷òé' ëãçééùéðï âáé öéðåø ãî÷åä. àáì ëìé çøñ îðå÷á ùðîìç áå àåñø îäøé"ó àôé' áãéòáã àí ðùúîù áå øåúç ìôé ùáåìò á÷ì ëãàéúà ìòéì, åðäé ãàéðå ôåìè òì éãé îìéçä - òì éãé çîé äàåø îéäà ôåìè.

äøé ìðå òúä ééùåá ôùåè ìñúéøä ùáéï ùúé äâäåú äøî"à: áñòéó éæ òåñ÷ äøî"à á÷òøú äîìéçä ùáéîéäí äéúä òì ôé øåá ùì òõ[22] àå ùì çøñ, åìôéëê, äåøä ìäçîéø ùìà ìäðéç áä øåúç ìëúçéìä àôéìå äéà îðå÷áú; ìòåîú æàú, áäâäú ñòéó ë òåñ÷ äøî"à áñëéï ìçéúåê áùø ùáãøê ëìì äéà ùì îúëú, åìëï ä÷ì äøî"à ìäúéø àú úçéáúä ìçúéëä äðîìçú àó ìëúçéìä [23]. âí ìùåï äú"ç áëìì éà-éá ãéï æ äòåñ÷ áàåúå ãéåï áå òåñ÷ äøî"à áäâäú ñéîï ñè ñò' éæ îæëéø ãåå÷à ëìé òõ åëìé çøñ åàåñø ìëúçéìä ìäðéç áäí äéúø øåúç àó ùäí îðå÷áéí, àê àéðå îæëéø ëìì ëìé îúëú. âí áãøëé îùä áñéîï ñè ñ"÷ ìå ðæëø äîðäâ ìàñåø ìäðéç øåúç ìëúçéìä á÷òøú äîìéçä äîðå÷áú, åâí áôòí æå ðæëø äîðäâ òì ëìé òõ áìáã.

 

äñééâéí

îäàîåø òåìä ùäøî"à äëøéò ùìòðééï äáìòú ãí äðôìè îçúéëú äéúø áîìéçä äðòùéú ëãéï, éù ìçì÷ áéï ëìéí ùì îúëú ùàéðí áåìòéí àú äãí ëìì, ìáéï ëìéí ùì òõ àå ùì çøñ ùìëúçéìä éù ìçåù ùîà ðáìò áäí äãí. áøí, àéï ììîåã îëê ùãòú äøî"à äéà ùìòåìí éù ìçì÷ áéï ëìé îúëú ìáéï ùàø ëìéí. àãøáä, áëì ñèééä, àôéìå ÷ìä, îäðñéáåú áäï ðëúá ääéúø, ðîðò äøî"à îìä÷ì (åìòúéí àó ÷ãîåäå áëê ôåñ÷é àùëðæ).

ñééâ øàùåï: øúéçä ùì îìéçä åëùàéï ñáøú äéúø ðåñôú: òì ôñ÷ äùå"ò áçéå"ã ñéîï öç ñò' ã äð"ì äåñéó äøî"à:

åáìáã ùáìòå òì éãé øúéçú àù ùàæ äáìéòä äåìëú áëì äëìé, àáì òì éãé øúéçú îìéçä àéðå ðáìò áëìé ø÷ ëãé ÷ìéôä åàéï öøéê ìùòø ø÷ ëãé ÷ìéôä.

äøëáú äâäú äøî"à òì ôñ÷ äùå"ò îåìéëä ìîñ÷ðä ùàó äøî"à îåãä ùîìéçä îáìéòä àó áëìé îúëú ëãé ÷ìéôä, ãäééðå, ìà ôçåú îîéãú ääáìòä ùì îìéçä áùàø ëìéí. îëàï äëøç ìåîø, ùàó äøî"à ùäñúîê òì ÷åùÀéÈí ùì ëìé îúëú ìä÷ì åìäúéø àó ìëúçéìä ìçúåê áñëéï äéúø ùì îúëú àú çúéëú ääéúø äðîìçú, ìà äéä î÷ì ìåÌ ìà òîãä ìòæøå ñáøú ääéúø ðåñôú ùãí îùø÷ ùøé÷; åëï îñëéîéí äù"ê áñéîï ñè ñ"÷ ôç åäâø"à ááàåøå ùí.

âí äâäù"ã ëúá[24] ùàí ðîìçä äçúéëä áëìé ùàéðå îðå÷á öøéê ìäâòéì àú äëìé, åâí äáùø ðàñø; åàí çúëå àú äáùø áñëéï ìôðé ùäãéçå àú äáùø âí äñëéï öøéê äâòìä 'îùåí ãîìåç ëøåúç åäãí ðáìò áñëéï'. ëùäçúéëä ðîìçú áëìé ùàéðå îðå÷á ðåôìú äñáøà ùãí îùø÷ ùøé÷, åòì ëï äöøéê äâäù"ã àú äâòìú äñëéï, îï äñúí àôéìå äåà ùì îúëú.

ñééâ ùðé: øúéçä ùì öìééä åìòðééï äãéï ìëúçéìä: äâäù"ã åâí äàå"ä åâí äøî"à ùä÷ìå, ëàîåø, áùàìú äáìéòä áñëéï ùì îúëú ùçåúëéí áå àú äçúéëä äðîìçú, ä÷ìå ø÷ ìòðééï äáìòä áàîöòåú øúéçä ùì îìéçä, àê ìà àó ìòðééï äáìòä áàîöòåú øúéçä ùì öìééä, òì ëï äåøå ùìôçåú ìëúçéìä àéï ìúçåá ñëéï ìúåê äçúéëä äðöìéú èøí ùééôìè ëì ãîä[25].

ñééâ ùìéùé: øúéçä ùì ëáéùä åìòðééï äãéï ãéòáã: çéìå÷ æä ùáéï ëìé îúëú ìáéï ùàø ëìéí, åùáéï äáìòä áàîöòåú øúéçä ùì àù ìáéï äáìòä áàîöòåú øúéçä ùàéðä ùì àù, ðùðä áàå"ä âí áëìì á ãéï ç åâí áëìì ì ãéï è ìòðééï äáìòú èòí äàéñåø áàîöòåú øúéçä ùì ëáéùä,àê ìà ìùí ùìéìú áìéòú äèòí áëìéí îìëúçéìä - àìà ìùí öîöåí ùéòåø äùéùéí ùééãøù áäéúø ðâã èòí äàéñåø äáìåò áëìéí, ìàçø ùèòí äàéñåø ëáø ðáìò áäí, ùëê ëåúá àå"ä áëìì á ãéï ç ìòðééï äëìé ùäãéçå áå àú äçúéëä èøí îìéçúä[26]:

åîéäå àí ùää áúåëä ùéòåø ëáéùä åãàé àó äëìé àñåø àó áãéòáã, åöøéê ùùéí ðâã ëåìå[27] àí äåà ùì òõ åë"ù ùì çøñ, ã÷ééîà ìï ëáåù ëîáåùì åàôéìå áëìéí... àîðí áùì îúëú àéï îöøéëéï ùéùéí ðâãå áãéòáã àìà ëùðàñø ò"é øåúçéï.

äè"æ áñéîï ÷ä ñ"÷ à îáéà àú äàå"ä äð"ì áëìì á ãéï ç, åúîä áñéåí ãáøéå:

îä ùëúá àå"ä ìçì÷ áéï ëìé òõ åçøñ ìîúëåú àéðé îëéø çéìå÷ æä, ãìà îöéðå áùåí î÷åí ãîúëåú éäéä ìå ÷åìà éåúø, àãøáä îöéðå áñéîï ÷ë"à áèåø ãàéï çéìå÷ áéï îúëåú ìòõ åàáï. àìà äòé÷ø áæä ãáëì äëìéí àéï ìàñåø àåúí áãéòáã ò"é ùðùøä áí àéñåø îò"ì. ëðìò"ã.

áøí, ëàîåø ìòéì, ñáøú äéúøå ùì äàå"ä áëìé îúëú àéðä îùåí çéìå÷ îôåøù àåúå äúééâò äè"æ ìîöåà, àìà îúåê äáçéðä áîöéàåú ùëìé îúëú '÷ùéí' åéåúø ÷ùä ìäáìéò áäí.

àåìí, ãáø ôìà ìôðéðå: ÷åìà æå ùì äàå"ä ìòðééï ëáéùä ðùîèä ìçìåèéï îëì çéáåøé äøî"à, åëìì ìà ðæëøä ìà áãøë"î åìà áú"ç ëìì â ãéï á, åìà áäâäú äøî"à áñéîï ñè ñò' à; åàôéìå úéîà ùàéï äøî"à îñëéí òí äàå"ä ìä÷ì áëä"â ìîòùä, òãééï äéä î÷åí ìäáéàå åìçìå÷ òìéå! éúëï ùùåøù äùîèä æå áëê ùáäéúø äçéúåê áñëéï ùì îúëú àú äçúéëä äðîìçú òîãå ìöéãå ùì äàå"ä àó úùåáú úøåä"ã åäâäù"ã ùäáàðåí ìòéì[28], åàó òåîãú ìöéãå ñáøú ääéúø äàåîøú ùãí îùø÷ ùøé÷, åìëï ðéúï ìäåøåú ëååúéä ìäìëä, àê ìà ðéúï ìäåøåú ëååúéä ìäìëä àó áäéúøå ìòðééï çúéëú äéúø ùðúáùìä áëìé ùì îúëú ùäàéñåø ðëáù áå, ëéååï ùáäéúø æä äàå"ä äåà éçéãàé[29] åâí ìà òåîãú ìòæøå ñáøú äéúø ðåñôú[30].

àê áîçùáä ðåñôú ðøàä ùàéï áäñáø äàîåø ãé: ëáéùä áëìé îúëú ðãåðä ìä÷ì áàå"ä ø÷ ìòðééï ãéòáã[31], åáäñáø æä ùàîøðå éù ëãé ìäñáéø îãåò àéï ìäæëéø àú ñáøú ääéúø ùì äàå"ä ìòðééï äéúø áéùåì ääéúø áëìé äîúëú ìëúçéìä, àê àéï áå ëãé ìäöãé÷ äéîðòåú îäæëøú ñáøú ääéúø ùì äàå"ä àó ìòðééï ãéòáã, âí àí ìà ôñ÷éðï ëååúéä.

åàëï, ééúëï äñáø àçø: ëì òåã ù÷åùÀéÈí ùì ëìé äîúëú îåðò îäí îìáìåò àú èòí äàéñåø îìëúçéìä îåëï äøî"à ìä÷ì, àê ìà ëï áî÷åí ùëìé îúëú áåìòéí, å÷ÈùÀééí ùì ëìé äîúëú òåìä ëñáøú äéúø ìà ëãé ìäúéø àú çúéëú ääéúø ìâîøé àìà ø÷ ëãé ìöîöí àú äùéòåø ùééãøù áäéúø ëãé ùìà ééàñø. áî÷øä æä ëðøàä ùàéï äøî"à îåëï ìä÷ì, ãìåÌ éäé ùàëï ðäéä áèåçéí ùìà ðáìò èòí äàéñåø áëì òåáé ëìé äîúëú àìà ø÷ áçì÷å - òãééï ìà ðäéä øùàéí ìä÷ì ðâã äëìì äîåñëí åä÷áåò áèåø åáùå"ò, åùâí áòì äàå"ä äñëéí ìå, ùéù ìùòø áäéúø ùéùéí ðâã ëì òåáé ëìé äàéñåø, åìà ø÷ ðâã äèòí ùðôìè àì ääéúø îäëìé òì ôé àåîã éôä, åëð"ì áîáåà.

 

ñéëåí åùúé äòøåú

à.         îãéðà ãâîøà ðøàä ùðéúï ìäúéø çúéëä ùì äéúø ùðáìò áä èòí ùì àéñåø ìà ø÷ áèòéîä, åìà ø÷ áùéîåù áëììé ääåøàä, àìà âí òì ôé áãé÷åú îöéàåúéåú-îãòéåú ùúåëçðä ùäàéñåø ëáø ðôìè îäçúéëä. î÷ì åçåîø éù ììîåã ùîãéðà ãâîøà ðéúï ìäúéø çúéëä ùì äéúø ùéåÌëç ùîìëúçéìä ëì èòí ùì àéñåø ìà ðôìè àìéä.

á.         ÷èåðúé îìäëøéò áùàìä äàí ìôé äùå"ò âí áéîéðå éù îùîòåú äìëúéú ìáãé÷ä îãòéú ùúùìåì ëì áìéòä åôìéèä áëìé îúëú; àê ðøàä ùàí áãé÷ä æå ø÷ ú÷áò ùéù ìöîöí àú ùéòåø äôìéèä àé àôùø éäéä ìä÷ì, òã ùáãé÷ä æå úùìåì ôìéèä ùì èòí ùì àéñåø îãôðé äëìé îëì åëì.

â.          áëìé æëåëéú äëøéò äùå"ò ùàéï äí áåìòéí åàéï äí ôåìèéí ëìì, åâí ééùí äëøòä æå äìëä ìîòùä. ëìé îúëú ðúçãùå ìôðé îúï úåøä, åìëï éúëï ùäùå"ò ìà é÷ì áãéðí àôéìå éåëç ùâí äí àéðí áåìòéí ëëìé æëåëéú.

ã.         äâäù"ã åäàå"ä áîôåøù àåîøéí ùëìé îúëú äí ëìéí ééçåãééí ìòðééï ä÷áéòä ùñëéðéí ùì îúëú ùçúê áäí àú äçúéëä äðîìçú àéðí áåìòéí ãí áàîöòåú øúéçä ùì îìéçä; åäàå"ä îåñéó ìáàø ùäééçåã ùì ëìé îúëú äåà áëê ùáøæì äåà ÷ùä, åáåìò ôçåú îëìéí àçøéí.

ä.         ëãé ìééùá àú äñúéøä áéï äåøàåú äøî"à áñéîï ñè ñò' éæ ìáéï äåøàúå áñòéó ë ùí éù ìäñé÷ ùâí ùéèú äøî"à äéà ùéù ìä÷ì áãéï ëìé îúëú éåúø îãéðé ùàø ëìéí[32], åæàú âí áãéï äçéúåê áñëéï ùì äçúéëä äðîìçú[33], åâí áãéï äðçú øåúç á÷òøú äîìéçä äîðå÷áú.

å.          âí áúåøú çèàú ëìì éà-éá ãéï æ äæëéø äøî"à àú àéñåø äðçú øåúç á÷òøú äîìéçä äîðå÷áú ãåå÷à á÷òøú çøñ å÷òøú òõ åìà á÷òøä ùì îúëú, åâí áãøë"î áñéîï ñè àåú ìå ðæëø äîðäâ ìàñåø ìäðéç øåúç á÷òøú äîìéçä äîðå÷áú ø÷ òì ëìé òõ.

æ.          äâäù"ã åäøî"à çéãùå, ëàîåø, äéúø ìëúçéìä áëìé îúëú, àê æàú ãåå÷à áî÷åí ùâí ÷ééîú ñáøú äéúø ðåñôú - ùãí îùø÷ ùøé÷; åîàéãê âéñà, ìà ä÷ìå áãéï ëìé îúëú åàó ìà áîìéçä åàó ìà ãéòáã, áäòãø ñáøú äéúø äðåñôú.

ç.         äâäù"ã åâí äàå"ä åâí äøî"à äùúîùå ááãé÷ú äîöéàåú ìäúéø àó ìëúçéìä ìçúåê áñëéï ùì îúëú àú äçúéëä äðîìçú, åùåá ìçúåê áñëéï æå çúéëä øåúçú ùì äéúø, åëì æàú áî÷åí çùù ìàéñåø ãøáðï (àí ëé ìîòùä ä÷ì áòì äàå"ä áãéï æä, àôéìå äéä äñëéï ùì òõ, ëàîåø)[34]. àó òì ôé ëï, àó ìà àçã ä÷ì ìëúçéìä ìäúéø ìçúåê áñëéï ùì îúëú çúéëä øåúçú ùì äéúø, àí ìôðé ëï çúëå áñëéï àú äçúéëä äðöìéú ìôìåè àú ãîä, àó ùâí áëä"â äçùù äåà ìàéñåø ãøáðï åâí ÷ééîåú ñáøåú äéúø ðåñôåú.

è.         òúä ðéöáú ìôðé äìåîãéí äùàìä, àí ðéúï ìäîùéê áàåúå ÷å îçùáä åìä÷ì áãéòáã áãéï çúéëú äéúø ùðúáùìä áëìé îúëú ùì éîéðå[35], ëùäàéñåø ùðúáùì áëìé ìôðéä äúáùì áøúéçä ùì àù[36], åìôçåú áî÷åí çùù ìàéñåø ãøáðï[37], åáî÷åí ùäáãé÷åú äîãòéåú úéòùðä òì éãé éäåãéí éø"ù åëùøéí ìòãåú..

é.          àí äúùåáä ìùàìä ùäåòìúä áñòéó ä÷åãí úäéä çéåáéú, äîñ÷ðä úäéä ùìôé äøî"à àéï ìçì÷ áãéðé äëìéí äùåðéí, åùãéï ëìé æëåëéú ùðúçãùå ìàçø îúï úåøä àéðå ÷ì îãéï ëìé îúëú ùðúçãùå ìôðé îúï úåøä, åìà ø÷ ëìé æëåëéú àìà ëì ëìé äîåáà ìôðéðå îëì ñåâ ùéäéä ðãåï ìâåôå, åáìáã ùðéååëç ìîòìä îëì ñô÷ áòãåú ùì àðùéí ëùøéí ùàéï äåà áåìò åàéï äåà ôåìè.

éà.        äàå"ä äøçé÷ ìëú îëåìí, åäúéø çúéëä ùðúáùìä áëìé îúëú ùìôðé ëï äàéñåø ðëáù áå.

éá.        äøî"à áëì çéáåøéå ðîðò îìäæëéø ÷åìà æå ùì áòì äàå"ä. äòìéðå àú äñáøà ùäñéáä äéà ùìòðééï ëáéùä âí ìôé äàå"ä äùàìä äîúòåøøú àéðä áãáø òöí äáìéòä åäôìéèä áëìé îúëú, àìà ìòðéï äùéòåø äðãøù áäéúø ðâã èòí äàéñåø ùáìåò áëìé äîúëú, åàçø ùáååãàé ðáìò áå çì÷ îîðå.

éâ.        äøé ìðå ùâí ìôé äøî"à ëì ÷åìà ùúúçãù áçúéëú äéúø ùúúáùì áëìé îúëú ùì àéñåø çééáú ìäéåú îéåñãú òì äåëçä îãòéú ùëìé îúëú ùáéîéðå àéðí áåìòéí åìà ëìåí àó ìà áøúéçä ùì àù[38]. àí äîç÷ø äîãòé éâìä ùáàîöòåú øúéçä ùì àù âí ëìé îúëú ùáéîéðå áåìòéí, åìå áîéãä ôçåúä, âí äøî"à ìà éåøä ìä÷ì.

éã.        ìñéåí, ùúé äòøåú ÷öøåú:

        (à)       àôéìå ðåøä ìä÷ì áãéòáã áãéï çúéëú äéúø ùðúáùìä áëìé ùì îúëú ùðúáùì áå àéñåø, àéï îùîòåú äãáø ùîòúä åàéìê îåúø àó ìëúçéìä ìäçìéó ëìéí îùéîåù áùøé ìùéîåù áúáùéì ìç çìáé ùàéï ãøëå ìäãéç (àå ìäéôê, îùéîåù çìáé ìùéîåù áúáùéì ìç áùøé ùàéï ãøëå ìäãéç), åæàú îùåí îðäâðå ùðôñ÷ áøî"à ìçåù ùáãøê î÷øä éãéçå àú äëìé ùäàéñåø äåðç áå ùìà ëøàåé, àå áëìì éùëçå ìäãéçå èøí ùîðéçéí áå àú ääéúø äìç ùàéï ãøëå ìäãéç[39].

        (á)       éù ôòîéí ùàó áîòùä äîåúø ìâîøé àéï ìä÷ì, åäåà ëù÷ééí çùù ùîòùä æä ùäåà áàîú îåúø éúôøù ëôøéöú âãø áòéðé äøåàéí ùàéðí úìîéãé çëîéí, åìà éáéðå èòí ääéúø åâáåìåúéå[40]. ìëï ééúëï ùëì äéúø ùéúçãù (àí éúçãù) éäéä ðéúï ìä÷ì áå ø÷ ìàãí ááéúå, àê ìà áîèáçéí öéáåøééí, áöáà àå áòáåãä åëãåîä.

---